رفتن به محتوای اصلی

شما اینجا هستید

زلزله ي كرمانشاه؛ تزلزل اعتماد اجتماعي

۱۸:۱۱ - ۲۰۱۷/۱۱/۲۱
احسان (فرج اله) زارعيان جهرمي

زلزله ي كرمانشاه؛ تزلزل اعتماد اجتماعي

بيش از يك هفته از زلزله ي كرمانشاه و ١٤ سال از زلزله ي بم مي گذرد.بلاياي طبيعي از جمله سيل، طوفان و زلزله هاي شديد، در همه ي كشورهاي دنيا، بخاطر ناگهاني و غير مترقبه بودن، در مرتبه ي اول ناحيه مورد وقوع و در مراتب بعد كل كشور را وارد بحراني همه جانبه مي كند. بحراني كه جان، مال و معيشت شهروندان را درگير خود مي سازد و جز از طريق مشاركت همه جانبه ي شهروندان جامعه داخلي و چه بسا جامعه ي بين المللي، كنترل و پشت سر گذاشتن بحران، امكان پذير نيست.

البته به دليل حس نوع دوستي شهروندان در سطوح مختلف بومي، محلي و بين المللي، مشاركت و ياريگري عمومي در تمامي بحران هاي ناشي از بلاياي طبيعي، در تمام كشورها به نحوي شايسته صورت مي گيرد كه ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست. اما آنچه در مورد کشور ما و خصوصا در زلزله ی اخیر غرب کشور، قابل بحث و تامل است نحوه ی مشارکت مردم و ارسال کمک های آن ها چه به صورت نقدی و چه غیرنقدی، به مناطق زلزله زده است.

اگر در بازه ای ۱۴ ساله، تنها دو زلزله ی ویرانگر بم و کرمانشاه (با صرفنظر از سایر بلایای رخ داده ی سالیان اخیر مانند زلزله ی ورزقان، سیل سیستان و بلوچستان، سیل مازندران و...) را ملاک قرار دهیم، الگوی کمک رسانی مردم و ارسال حمایت های گوناگون آنها به مناطق تحت بحران، دچار یک دگرگونی اساسی شده است. در واقع "اعتماد اجتماعی" که استحکام بخش حلقه ی ارتباطی مردم و نهادهای بالادستی حاکمیت است، به مرور زمان و در آزمون های مختلفی که از سر گذشته اند، تقلیل یافته و شاید بتوان گفت به ضعیف ترین حد خود رسیده است.

در واقع نهادهایی که می بایست تمرکز خود را برای ارتقای سرمایه های اجتماعی که اعتماد از شاه کلیدهای آن است، بکار می بسته اند، نه تنها در این مسیر گامی برنداشته اند، که از سوی دیگر با کنش های صورت گرفته، در مسیر تضعیف آن حرکت کرده اند. اعتماد اجتماعی به عنوان مفهومی اكتسابي که در طي جريان جامعه پذيري و از همان سال هاي اوليه زندگي پديد مي آيد و طي تجارب اجتماعي تقويت شده و به نسل هاي بعدي انتقال مي يابد، در هر مرحله ای که دچار آسیب شود، به منزله ی گسستن زنجیر حلقه ی اتصال فرد، جامعه و حاکمیت است.

در واقع فرد پس از تضعیف اعتماد، نه تنها مسئولیت اجتماعی نوع دوستی را از خود سلب نمی کند، به شکل پویایی در صدد یافتن راه های جایگزین انجام این مسئولیت بر می آید. چه شده است که پس از اعلام شماره حساب از سوی سلبریتی های جامعه و اشخاص مقبول بدنه ی اجتماعی، میزان قابل توجهی از مبالغ نقدی و کمک های غیرنقدی به این افراد جهت کمک به مناطق تحت بحران واگذار می شود؟ در طول بیش از یک دهه ی اخیر چه رخ داده است که بخش قابل توجهی از افراد، به جای کمک از مجاری تعیین و اعلام شده، وسایل نقلیه ی شخصی خود را به مقصد غرب کشور به راه انداخته اند و ترجیح داده اند کمک هایشان را شخصا به زلزله زدگان برسانند؟ بی شک این فرایند، پیام خوشایندی برای انسجام اجتماعی نخواهد داشت و باید برای ترمیم، بهبود و سپس تقویت آن چاره ای اندیشید. چرا که نقطه ی قوت و اتکای هر جامعه ای، پیش از هر چیز، سرمایه ی اجتماعی و قدرتمند بودن آن خواهد بود.

پرسش زد اسپم
کد زیر را وارد کنید.
CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.