رفتن به محتوای اصلی

شما اینجا هستید

چراغ اهل خلوت خواجه حافظ

۱۹:۱۰ - ۲۰۱۷/۱۰/۱۲
صفدر دوام

چراغ اهل خلوت خواجه حافظ

امروز بيستم مهر ماه ياد روز غزلسراى نامى و شهير كشورمان خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى می باشد. شاعر متبحّری که در آثار ارجمندش به آشکارا خصلت انسان کامل و با معرفت مشاهده می شود. او اخلاق و مدارا را نقطه عطف بشر می داند از این طریق به عالم رندی راه برده است و نظر بازیست که پی به عالم مقصود برده است و مکاشفه ای منحصر از جهان هستی دارد. شالوده اصالت عشق و مهر و محبت هم بخوبی می توان رد آثار گرانسنگ او مشاهده نمود شاعرى كه در آثار غنى خود علوم اجتماعى، تاريخ و حكمت و روش زيستن جامعه بشرى را درقالب  به تصویر کشیده است. اشعار حافظ همگى حاوى لطائف و نكات تاريخى و ادبى است. خواجه شيراز عهد حكومت سه پادشاه را درك كرده كه مشهورترين آنها امير شيخ ابواسحاق اينجو و امير مبارزالدين محمد مظفر و شاه شجاع بوده اند. مهمترين وجه تمايز خواجه شيراز توجه به صنعتى است كه علماى ادب آن را ايهام ناميده اند:

هركو نكند فهمى زين كلك خيال انگيز
نقشش به حرام ارخود صورتگرچين باشد

مكتب حافظ كه قرن هاست مورد توجه و تكريم بسيارى از اديبان و عارفان قرار گرفته است مكتبى است كه انسان را به مرز وجود خالق رهنمون مى سازد. در اشعار حضرت حافظ عشق و محبت به همنوعان و تعهد به جامعه در اوج قرار دارد. اساسأ جهان بينى خواجه شيراز در حوزه اخلاق و معرفت داراى مرزهاى زمينى نيست و انسان وجامعه بشرى را به بيكرانه فضل و دانش هدايت ميكند، چنانكه حافظ مي گويد:

یارب از ابر هدايت برسان بارانى
پيشتر زانكه چو گردى زميان برخيزم

او هرگز كسى را به صفات بد خطاب نمي كند و بر دورى از آزار همنوعان تأکید دارد: 

وفا كنيم و ملامت كشيم و خوش باشيم
كه در طريقت ما كافريست رنجيدن 

مكتب حافظ و ديگرانى نظير مولانا، سعدى، عراقى، با يزيد بسطامى، شيخ محمود شبسترى و ... مكتب اصالت انسانى است كه انسان را به جایي مى رساند كه به تعبير سعدى جز خدا نبيند! انسانى كه رهرو اين مكاتب باشد به سرزمين موعود و بهشت دلخواه پاى خواهد نهاد كه خواجه ميفرمايد:

گر روى پاك و مجرد چو مسيحا به فلك
از چراغ تو به خورشيد رسد صد پرتو

همان تعبير مفسر بزرگ قران مجيد و فيلسوف همروزگار ما مرحوم علامه طباطبایي "ره" كه مي گويد:

من به سرچشمه خورشيد نه خود بردم راه
ذره اى بودم و مهر تو مرا بالا برد

سخن را به درازا نكشم اما بگويم رمز و راز حافظ و ديگر ارباب معرفت تنها عشق و خلوص نيت در پرستش حق است .اما به تعبير بهاء الدين خرمشاهى از دیرباز حافظ درحافظه مردم ایران ماندگاربوده است. شاعری که در اشعار نغز و جادوئی اش فراتر ازمکان و زمان است و شاعری که به قول محمد گل اندام"...مذاق عوام رابه لفظ متین شیرین کرده، و دهان خواص را به معنی مبین نمکین داشته."رمز حضور خواجه اهل راز هنوز پس از گذشت سده ها برای بشر و ذهن جستجوگر انسان پنهان مانده است! او راز دهر و معمای وجود را برای همه آشکار نموده و قضاوت نهایی را در اختیار انسان قرار داده است! او رند عالم سوزی است که کار ملک معرفت را تا ابد تدبیرکرده است و با قصه جان پرور خود ارباب معرفت را به رمز و راز زمانه آگاه می کند. حافظ عارف و شاعری که می توان با تکیه به مفاهیم ارزشمند اشعارش راه و رسم زمانه را به خوبی آموخت و با آن در عرصه پرپیچ و خم روزگار پیروز شد. قصه تلخ ما در این عرصه را باید کم آگاهی و عدم شناخت مردم هم روزگار ما با زندگی، آثار این شاعر گرانمایه دانست! 
جای تامل داردکه چرا برخی از جوانان ما با وجود تحصیلات عالی حتی یک بار اشعار حافظ را مطالعه و درک نکرده اند، نمی توان و نباید کم کاری را تنها به مراکز آموزشی نسبت داد چرا که آسیب شناسی این امر به ما هشدار می دهدکه آیا در سبد فرهنگی خانوارهای ایرانی همانگونه که سی دی های بازی برای کودکان مان تهیه می کنیم، دیوان حافظ و دیگر بزرگان مانند سعدی، مولانا، فردوسی و...از جایگاهی برخوردار هستند. چگونه کودک ما با ذوق و شناخت هویت فرهنگی کشور خود آشنا شود در حالی که در سبد فرهنگی و تفریحی روزمره اش جز بازی های رایانه ای بیگانه با فرهنگ مان چیز دیگری پیدا نمی شود! حافظ،سعدی،فردوسی،کلیله و دمنه، تاریخ بیهقی،تذکره الاولیاء، مثنوی معنوی و...هرکدام هدایتگر و راهنمائی صحیح برای انسان در زندگی محسوب می شوند که متاسفانه آنچنان که باید مورد استفاده معنوی در جامعه مان قرار نگرفته اند!
راهکار مقابله تهاجم فرهنگ های بی هویت به کشورمان توجه عمیق به بزرگانی مانندحافظ شیرازی است و این مهم زمانی محقق می شود که کودکان ما در دوران دبستان حداقل یک غزل از حافظ و حکایت های ساده گلستان و بوستان سعدی بیاموزند!

پرسش زد اسپم
کد زیر را وارد کنید.
CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.