رفتن به محتوای اصلی

شما اینجا هستید

نگاهی به وضعیت مناسب سازی فضای شهری برای استفاده جانبازان و معلولان در شیراز

۲۰:۰۸ - ۲۰۱۵/۰۸/۱۳
بودن در اجتماع، حق مسلم ماست

نگاهی به وضعیت مناسب سازی فضای شهری برای استفاده جانبازان و معلولان در شیراز

کسانی که روزی به جنگ رفتند تا امروز ما در این شهر با آرامش زندگی کنیم. حالا نوبت ما است که به احترام به فداکاری آنان، فضاهای شهری را مناسب کنیم.

صبح شیراز - مهشید مظلوم : پیاده روهایی با پستی و بلندی، پل های عابر پیاده بدون آسانسور و یا سطح شیب دار، خودپردازهایی با فاصله زیاد از سطح زمین و ... از جمله تصاویری است که هر روز در سطح شهر می بینیم و استفاده از فضاهای شهری را برای جانبازان و معلولان محدود کرده است. کسانی که روزی به جنگ رفتند تا امروز ما در این شهر با آرامش زندگی کنیم. حالا نوبت ما است که به احترام به فداکاری آنان، فضاهای شهری را مناسب کنیم. ایجاد تسهیلات لازم جهت حضور آسان و بدون مانع یکی از زوایای پاسخ دادن به حقوق شهروندی است. از این رو نهادهایی نظیر شهرداری ها باید با مناسب سازی فضاهای شهری برای جانبازان و معلولان گام های بلندی را در بهره مندی این قشر از امکانات عمومی بردارند.

بودن در اجتماع حق تمامی شهروندان است و جامعه در برابر افرادی که به هر علتی توان حضور کامل فیزیکی در عرصه های اجتماع و محیط های عمومی را ندارند دارای تعهداتی است که این گونه تعهدات برگرفته از حقوق انسانی و احترام به بهره مندی از مزایای شهروندای هر یک از افراد است. مناسب سازی محیط شهری برای جانبازان و معلولان عبارت از اصلاح محیطی و تدارک وسایل حمل و نقل عمومی است به طوری که افراد معلول و جانباز قادر باشند تا آزادانه و بدون خطر در محیط پیرامون خود اعم از اماکن عمومی، معابر، محیط شهری و بین شهری و ساختمان های عمومی حرکت کنند و از کلیه تسهیلات محیطی با حفظ استقلال فردی لازم بهره مند شوند. امروزه اهمیت مناسب بودن فضاهای شهری برای گروه های مختلف استفاده کننده از این فضاها، بر کسی پوشیده نیست. افراد معلول و جانبازان در کشورهای در حال توسعه جهان به ویژه کشور ما، از میزان بالای شیوع فقر و عدم دسترسی به فرصت های برابر اجتماعی و اقتصادی و بالطبع آن نامناسب بودن فضاهای شهری رنج می برند. مبلمان شهری مناسب و کار آمد نه تنها می تواند موجب ارتقای کیفیت محیط شهری گردد، بلکه می تواند تأثیر مطلوبی بر ذهن شهروندان و به ویژه معلولین و جانبازان بگذارد.

شیراز در مسیر مناسب سازی فضای شهری

مهندس علیرضا پاک‌ فطرت شهردار شیراز درباره مناسب‌سازی شهر برای معلولان و جانبازان گفت: مناسب سازی محیط شهری از نیازهای ضروری هر شهر است و شهرداری شیراز نیز مناسب‌سازی فضای شهری برای معلولان و سالمندان را از سه سال گذشته با جدیت بیشتری دنبال کرده و کارهای خوبی انجام داده است. شهرداری شیراز به منظور کسب نتیجه بهتر در زمینه مناسب‌سازی شهر از معلولان و جانبازان متخصص در حوزه مسائل شهرسازی و معماری استفاده کرده و می‌کند. در حال حاضر در مناطق مختلف شهرداری شیراز یک نفر از معلولان و جانبازان در هر منطقه با شهرداران مناطق همکاری و بر ساخت و سازهای شهری نظارت و کنترل دارند تا کار براساس آئین‌نامه‌های معلولان اجرا شود.

همچنین شهردار شیراز از ورود ۵۰ دستگاه اتوبوس مناسب جانبازان و معلولان در سال گذشته به شیراز خبر داد و افزود: جانبازان و معلولان به راحتی می‌توانند با ویلچر از این اتوبوس‌ها استفاده کنند و ایستگاه‌های اتوبوس مناسب معلولان که با لبه رکاب اتوبوس همسطح باشد در حال آماده‌سازی است.

بیشتر پیاده‌رو‌هایی که در شیراز مناسب‌سازی شدند در مرکز شهر قرار دارند، بدین منظور ابتدا روی جوی‌ها پوشیده و آب‌های سطحی پائین برده شده و پس از آن روان‌سازی پیاده‌روها انجام شده است. مناسب سازی پیاده‌روها برای معلولان، جانبازان و سالمندان تنها انجام موزائیک فرش نیست، بلکه بحث زیباسازی بدنه، حرس درختان و باغچه‌ها و تبدیل اختلاف‌های سطوح به رمپ برای تردد آسان معلولان ویلچری از دیگر اقدامات مورد نیاز برای مناسب‌سازی پیاده‌روها است.

صدور گواهی پایان کار در گرو رعایت قوانین مناسب سازی

مهندس پاک فطرت با جدیت درباره صدور پایان کار برای ساختمان های تجاری و مسکونی می گوید: شهرداری شیراز نه ‌تنها بر مناسب‌سازی فضای شهر بلکه بر زیباسازی شهر نیز تأکید دارد و از کارشناسان متخصص در حوزه معماری و شهرسازی  و همچنین یک مشاور علمی که از استادان دانشگاه شیراز بوده و تجربه علمی و عملی دارد استفاده می‌‌کند. این کارشناسان با هماهنگی نمایندگان معلول در مناطق شهرداری شیراز از ساختمان‌های عمومی و حتی مجتمع‌های خصوصی در حین ساخت و در زمان صدور پایان کار بازدید می‌کنند و اگر قوانین مناسب‌سازی برای معلولان رعایت شده باشد؛ اجازه صدور پایان کار می‌دهند. صدور پایان کار ساختمان‌های خصوصی از جمله مسکونی و تجاری نیز در گرو مناسب‌سازی براساس قوانین است و حتی اگر مالکان ساختمانی در گذشته پایان کار گرفته و پس از مدتی برای نقل و انتقال و یا تغییرات به شهرداری مراجعه کنند باید قوانین مناسب‌سازی برای معلولان را رعایت کنند.

شهرداری شیراز از سه سال گذشته مناسب‌سازی فضای شهری را از ساختمان‌های شهرداری آغاز کرده است و با وجود اینکه ساختمان مرکزی شهرداری شیراز ساختمانی قدیمی است اما به آسانسور تجهیز شد و در دیگر ساختمان‌های شهرداری شیراز نیز اقدامات لازم به منظور مناسب‌سازی از جمله تعبیه آسانسور، ساخت رمپ و برطرف کردن اختلاف سطوح و غیره انجام شده است.

شیراز شهری گردشگری و توریستی است و در طول سال از انواع گردشگران مذهبی، سلامت، تاریخی و غیره میزبانی می‌کند. بنابراین مناسب‌سازی شهری از ضرورت‌های تقویت حوزه گردشگری است. شهر شیراز باید شهری زنده و پویا باشد تا بتواند به گردشگران به ویژه بیماران و سالمندان خدمات مناسبی ارائه دهد و اقتصاد خود را از این راه تأمین کند.

یکی از کارهای خوبی که در راستای مناسب سازی فضای شهری برای جانبازان ومعلولان در حال انجام است ساخت سرویس‌های بهداشتی و سقاخانه ها در سطح شهر است که هم برای افراد عادی و هم برای معلولان قابل استفاده باشد. شهری که مناسب‌سازی می‌شود باید دسترسی به تمام مسائلش راحت باشد به ویژه سرویس‌های بهداشتی و یا سقاخانه‌ها و آبخوری‌ها که تعداد زیادی از آنها در سطح شهر ساخته شده است.

عدم مدیریت یکپارچه شهری یکی از عوامل کندی روند مناسب‌سازی فضای شهری

شهردار شیراز معتقد است که در دنیا شهر بدون مانع وجود ندارد بلکه میزان این موانع در کلان‌شهرهای دنیا متفاوت است. ساختن شهر بدون مانع که هدف شهرداری شیراز است بدون حضور شهروندان و کمک آنها میسر نیست. باید انسان‌ها هم از نظر مسائل فرهنگی و کمک به هم طوری عمل کنند که اگر معلول، نابینا و سالمندی برای تردد در شهر با مشکل روبه‌رو شد افراد دیگر به او کمک کرده و هدایتش کنند. بنابراین مناسب‌سازی شهر و فرهنگ‌سازی در این زمینه مکمل هم هستند. معلولان نباید زمانی که قصد خروج از منزل را دارند احساس کنند که باید حتماً یک نفر از افراد خانواده‌شان که سالم است همراهیشان کند بلکه باید احساس کنند هم شهر مانعی ندارد و هم شهروندان عضوی از خانواده خودش هستند و به او کمک می‌کنند.

مهندس پاک فطرت عدم مدیریت یکپارچه شهری یکی از عوامل کندی روند مناسب‌سازی فضای شهری برای جانبازان و معلولان می داند و معتقد است که نه‌ تنها در عمل چنین مدیریتی وجود ندارد بلکه تفکر این سیستم هم وجود ندارد و مخالفت برخی ارگان‌ها و نبود هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف مشکلاتی را در این زمینه ایجاد می‌کند.

پل عابر پیاده شیب دار و آسانسوردار، نمونه هایی از مناسب سازی محیط شهری

طبق ضوابط مناسب سازی محیط برای افراد کم توان و معلول، پل های عابر پیاده در خیابان های پر رفت و آمد شهری که درصدی از عبورکنندگان از عرض خیابان را افراد معلول تشکیل می دهند باید اقدامات لازم (استفاده از آسانسور، بالابر و ...) جهت استفاده افراد معلول فراهم شود. مهندس علی مصلی نژاد مدیرعامل سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری شیراز درباره پل های عابر پیاده در سطح شهر شیراز می گوید: ما در شیراز به سمت استفاده از پل های عابر پیاده با سطح شیبدار راهی شدیم. مزیت بسیار مهمی که پل های عابرپیاده با سطح شیبدار دارند این است که هر فردی با هر قابلیت و شرایطی مانند جانبازان، معلولان، خانمی با کالسکه فرزندش و ... می تواند از این پل ها استفاده کند. همچنین پل های عابرپیاده آسانسور دار در بعضی از مکان ها مثلا نزدیک بیمارستانها، مکانهایی که جانبازان رفت و آمد دارند و ... مورد نیاز است و ما از آسانسور در این مکان ها استفاده می کنیم. برای مثال طبق استعلامی که از بنیاد شهید و امور ایثارگران کردیم در شهرک آرین تعداد ۳۵ خانواده از جانبازان سکونت دارند و هم اکنون در حال احداث آسانسور برای پل عابر پیاده شهرک آرین هستیم تا جانبازانی که در این شهرک زندگی می کنند و خانواده آنها به راحتی بتوانند از پل عابر پیاده استفاده کنند.

وضع موجود مناسب سازی شهر شیراز از دید جانبازان و معلولان

بلوار کریمخان زند یکی از اصلی ترین خیابان های شیراز و مرکز ساختمان های پزشکی، بازار موبایل و صوتی و تصویری، کتابفروشی و ادارات دولتی است. بنابراین این خیابان یکی از محل های اصلی عبور و مرور جانبازان و معلولان است که توجه به مناسب سازی فضای شهری برای راحت تر شدن تردد این افراد در این خیابان مساله ای مهم است. صحبت کردن با بعضی  از جانبازان و معلولان بر این امر صحه می گذارد. آنها معتقدند که وسایل حمل و نقل عمومی حتی در خط ویژه اتوبوس دارای مشکل جدی است و استفاده از آن به برای آنان امکان پذیر نیست. بنابراین اکثر جانبازان و معلولان از خودرو شخصی، آژانس و یا تاکسی استفاده می کنند. همچنین یکی از مهمترین مباحث و مشکلات در پیوند با سیستم حمل و نقل نامناسب برای معلولان و جانبازان این است که رانندگان وسایل نقلیه عمومی به جانبازان و معلولان زمان کافی برای سوار و پیاده شدن از وسایل نقلیه را نمی دهند و این مورد ایمنی وسایل حمل و نقل عمومی را برای این افراد پایین می آورد. علاوه بر سیستم حمل و نقل عمومی، گله و شکایت بیشتر جانبازان و معلولان از نامناسب بودن پیاده روها، وجود چاله در آن و ناهموار بودن سطح پیاده رو است. وضعیت نامناسب و بد کف سازی های معابر موجود در مرکز شهر، موجب این شده است تا اکثر جانبازان و معلولان به هنگام پیاده روی در این محدوده ها دچار مشکل شوند. از نظر معلولان و جانبازان این محدوده ها اصلا ایمن نیست و با توجه به وضعیت جسمانی آنان طراحی و برنامه ریزی نشده است. همچنین لغزنده بودن سطح پیاده رو و اختلاف سطح های موجود در پیاده رو از دیگر مشکلاتی است که جانبازان و معلولان به آن اشاره کردند.

از دیگر مشکلاتی که معلولان و جانبازان به آن اشاره کردند، وضعیت نابه هنجار دستفروش ها در پیاده رو و میزان بالای شلوغی و ازدحامی که توسط این مشاغل مزاحم در پیاده روها ایجاد می شود، است. همچنین مشکلات دیگری که جانبازان و معلولان در پیاده روی خیابان زند با آن دست و پنجه نرم می کنند عبارتند از حفر پیاده رو، وجود زباله و مصالح ساختمانی، کانال ها و جوی های آب، وجود اختلاف سطح در پیاده رو و مشخص نبودن حریم پیاده رو اشاره کرد.

یکی از جانبازان معتقد است که «عبور از خیابان تقریبا بزرگترین مشکل آنان برای تردد در سطح شهر است به این علت که چراغ های هشدار دهنده عبور عابر پیاده در این مکان ها تعبیه نشده است. اما یکی از بهترین کارهایی که شهرداری برای مناسب سازی زیست و محیط شهری برای ما جانبازان انجام داده است نصب آسانسور و سطح شیب دار در پل های عابر پیاده و همچنین مناسب سازی و ایجاد رمپ برای ورود به فضاهای سبز و پارک ها است. اکثر خودپردازهای بانکی نیز به خوبی تعبیه نشده است و اکثرا مناسب افرادی ساخته شده است که معلولیت نداشته باشند، برای مثال خودپرداز کنار درمانگاه امام رضا (ع) در میدان نمازی دارای چندین پله است که افراد جانباز، معلول و حتی بیماران نمی توانند از آن استفاده کنند».

پاریس، لذت زیستن در شهری موفق در زمینه مناسب سازی شهری

ماده ۹ کنوانسیون بین المللی حقوق معلولان تصریح می کند به منظور توانمند سازی افراد دارای معلولیت جهت  زندگی مستقل و مشارکت کامل در تمامی جنبه های زندگی، دولت های عضو می بایست تدابیر مناسبی را جهت تضمین دسترسی افراد دارای معلولیت بر مبنای دسترسی برابر با سایرین به محیط فیزیکی، ترابری، اطلاعات و ارتباطات و سایر تسهیلات و خدمات ارائه شده به عموم در مناطق شهری و روستایی اتخاذ می نمایند. تدابیر مذکور مشتمل بر تشخیص و حذف موانع شامل پله ها، نرده ها، جوی های روباز، ورودی های نامناسب، عدم تناسب مبلمان ها و اثاثیه شهری با توانایی های معلولان مانند تلفن های عمومی، خودپردازهای الکترونیکی، آبخوری ها، غیر قابل استفاده بودن وسایل نقلیه عمومی همچون مترو، اتوبوس، تاکسی و بسیاری از مشکلات دیگر باعث می شود تا جانبازان و سایر معلولان علی رغم توانایی های زیاد نتوانند در جامعه حضور پیدا کنند.

پیشرفت اکثر اوقات در گرو چشم دوختن به دست آوردها و کسب تجربه از دیگرانی است که موفق عمل کرده اند. یکی از کشورهایی که زمینه مناسبی برای حضور معلولان در سطح محیط شهر فراهم کرده کشور فرانسه و پایتخت آن پاریس است. بنابراین خالی از لطف نیست که از تجربیات این کشور بای مناسب سازی فضای شهری استفاده بکنیم. سید محمد علی مظلوم کارشناس ارشد معماری از مدرسه معماری لوشالت پاریس با سابقه سی سال زندگی در این شهر درباره حضور معلولان در سطح پاریس می گوید: « اگر بخواهیم از سیستم حمل و نقل شروع کنیم باید بگویم که در پاریس شاید کرایه تاکسی گران باشد اما تاکسی هایی مخصوص برای استفاده معلولان مناسب سازی شده است و همچنین این فرهنگ سازی برای رانندگان وسایل حمل و نقل عمومی شده است که به همه مسافران علی الخصوص معلولان احترام بگذارند و زمان مناسب به آنها برای سوار و پیاده شدن بدهند. در سیستم اتوبوسرانی نیز اکثر اتوبوس ها دارای رمپ برای ورود و خروج معلولان حرکتی شده اند که با زدن دکمه ای رمپ باز می شود و فرد معلول به راحتی می تواند از این وسیل حمل و نقل عمومی استفاده کند.. به علاوه در پاریس شرکت هایی هستند که به افراد معلول و کم توان جسمی فردی را به عنوان همراه اجاره می دهند، تا به این افراد برای رفت و آمد در شهر کمک کنند. یکی از بهترین کارهایی که در راستای خدمت رسانی هر چه بیشتر به افراد معلول و کم توان در این شهر انجام شده است وجود سایت هایی است که اطلاعات شهری و فضاهای مناسب سازی شده و همچنین مسیرهای حمل و نقل مناسب را برای افراد بسته به نوع معلولیت شان مشخص می کند و آنها را از سردرگمی در می آورد. من پیشنهاد می کنم که نهادهای دست اندرکار موضوع مناسب سازی فضای شهری، سایت و یا اپلیکیشنی برای جانبازان و معلولان طراحی کند تا آنها را راهنمایی کند که مثلا در یک شهر به عنوان مثال چند خودپرداز مناسب سازی شده وجود دارد و از نظر جغرافیایی در چه مکان هایی هستند تا جانبازان و معلولان با در دست داشتن یک نقشه دیجیتال از فضای شهری مناسب سازی شده از سردرگمی در بیایند، بتوانند به بهترین نحو ممکن از شهر استفاده کنند و از زیستن در آن لذت ببرند».

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
پرسش زد اسپم
کد زیر را وارد کنید.
CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.