رفتن به محتوای اصلی

شما اینجا هستید

نقش پررنگ شهروندان در قطع زنجیره زباله دزدی !

۱۸:۰۸ - ۲۰۱۵/۰۸/۰۲
نگاهی به وضعیت زباله دزدی در شیراز

نقش پررنگ شهروندان در قطع زنجیره زباله دزدی !

زباله دزدی يكی از مشاغل كاذب است كه یکی از علت های پديده مهاجر در حاشيه نشيني دراطراف كلانشهرها است.

احمد یکی از صدها مردی است که گونی بر پشت هر روز در شلوغی شهر گم میشود، پای سطل زباله ها پیدا میشود و به دنبال پلاستیک، آهن و هر چیزی که بتواند بفروشد است. از خیابان های بالای شهر شروع به گشتن در میان زباله ها میکند تا برسد به پایین و بارش را تحویل دهد. زباله دزدی يكی از مشاغل كاذب است كه یکی از علت های پديده مهاجر در حاشيه نشيني دراطراف كلانشهرها است.بازیافت غیرقانونی زباله‌ها علاوه بر ضربه‌زدن به اقتصاد کشور، منجر به انتشار آلودگی در سطح شهر نیز می‌شود.

زباله دزدها اولین حلقه از چرخه زباله دزدی هستند. آنها زباله هایی را که دزدیده اند در ازای مقداری پول تحویل خریداران زباله میدهند و آنها با فروش زباله ها به کارگاهها سود سرشاری را به جیب میزنند. شهردار شیراز نیز با اشاره به اینکه عده ای با سرقت زباله های شیراز درآمدهای خوبی کسب میکنند، خطاب به مسئولان این سازمان گفت: شما خودتان از زباله به عنوان طلای کثیف یاد می کنید و بارها شاهد زباله دزدی بودیم این به معنای آن است که زباله ارزش دارد که آن ها را می دزدند.

مهندس علیرضا پاک فطرت در ادامه گفت: با توجه به این موضوع و ارزشمند بودن زباله، پس چرا از این ظرفیت استفاده نمیکنید، در حالی که عده ای با سرقت زباله های شهر سوء استفاده کرده و از این راه در آمد خوبی کسب می کنند.

زباله دزدی و آسیب های اجتماعی

احمد اصرار دارد که معتاد نیست و برای گذراندن زندگی زن و بچه هایش تا کمر در سطل‌های آشغال خم میشود اما در ادامه می‌گوید: «اکثر زباله دزدها معتاد و کارتن خواب هستند که برای درآوردن خرج موادشان دست به این کار میزنند و حتی پسر بچه های بسیاری نیز در این کار هستند، اما هر چه باشد از دزدی و گدایی که بهتر است.»

کار کودکان زير ۱۵ سال در هر کارگاه و هر کسبي ممنوع است و زباله دزدی عاملی برای بهره‌کشی از کودکان کاربا دستمزدهای پایین است. دزدی زباله‌ها به‌جز کودکان، معتادان زیادی را جلب می‌کند که برای تامین هزینه مواد به این پدیده غیرقانونی دامن می‌زنند. قیمت فروش زباله های فلزی، پلاستیکی، کاغذی و ... با یکدیگر تفاوت دارد و زباله های فلزی از بقیه زباله ها قیمت بالاتری دارند و به قول احمد هر زباله دزدی که زور بیشتری برای حمل گونی‌اش داشته باشد پول بیشتری نیز به جیب میزند.زباله دزدها نه از پوشش بیمه ای برخوردارند و نه مزد واقعی کارشان به آنها داده میشود. در زباله‌ها و بازیافت آنها سود بسیار زیادی وجود دارد و این سود در جیب کسانی می‌رود که زباله‌دزدها برای آنها کار می‌کنند و به نوعی این کار بهره‌کشی از این افراد است.

اين گروه از افراد آسيب ديده اجتماعی ظرفيت بالایی برای جذب درباندها و شبكه های توزيع مواد مخدر نيز دارند، بنابراین برای پيشگيری ازآسيب های اجتماعی جدی تر بايد ازافرادی كه درشبکه های زباله دزدی افتاده اند حمايت كرد.

زباله دزدی و سلامت اجتماعی

از احمد میپرسم آیا تاکنون زباله ای بوده که او را زخمی کند و او در جواب گفت: « وقتی که دستت را تا آخر توی سطل‌های بزرگ آشغال فرو میکنی، هر چیزی ممکن است آنجا وجود داشته باشد از چاقو و تیغ و حتی سرنگ، زخمی شدن جزیی از کار ماست».  با نگاهی دقیقتر به حرفهای احمد مساله سلامت و بهداشت جامعه خود را نشان می‌دهد. بازکردن کیسه‌های زباله باعث انتشار بیشتر آلودگی در محیط می‌شود و برای خود این افراد و سایر شهروندان می‌تواند عامل بیماری‌های زیادی باشد. باز کردن کیسه های زباله و پخش شدن محتویات آن در خیابان عامل رشد و تکثیر حشرات و حیوانات موذی از قبیل موش میشود.بسیاری از مخازن زباله توسط این افراد آسیب میبینند. این آسیب نیزباعث جاری شدن شیرآبه زباله ها در خیابان ، ایجاد بوی زننده و ایجاد هزینه های اضافی میشود. همچنین این کار چهره شهر را زشت وکثیف نشان می‌دهد و عامل آلودگی بصری نیز است.

علاوه بر معضلاتی که زباله دزدی برای سلامتی اجتماعی به ارمغان می آورد، خود زباله دزدها نیز به علت تماس مستقیم با انواع زباله ها ممکن است به بیماریهایی پوستی نظیر زرد زخم و عفونت های قارچی نیز مبتلا شوند. تمام انواع تروخشک زباله منشاء آلودگی و بیماریهای خاص خود هستند. تخم انگل ها دربین این زباله ها وجود دارد که میتواند فرد را به انواع بیماری های انگلی مبتلاسازد. همچنین آلودگی هاوانگل های داخل زباله ها ازطریق خراشهای جلدی،مخاط دهان،چشم و بینی به بدن فرد زباله گرد منتقل میشود که سلامت وی و جامعه را تهدید میکند. بیماریهایی نظیر ایدز و هپاتیت نیز در کمین زباله دزدها است.

شهرداری سالانه هزینه زیادی را بابت زیباسازی شهر و جمع آوری پسماندها متقبل میشود اما زباله دزدها بدون اهمیت به محیط زیست و شهری که سایر شهروندان نیز در آن زندگی می‌کنند، کار خود را ادامه میدهند. رمضان امینی معاون اجرایی و خدمات شهری شهردار شیرازدر این زمینه گفت: اگرچه زباله به طلای کثیف مشهور است و هنوز این طلای کثیف برای ما به درآمدزایی نرسیده اما نگاه ما در این بخش زیست‌محیطی و بهداشتی است و در راستای پاکیزه نگه داشتن شهر و محیط حداکثر تدابیر را در مورد دفن و جمع‌آوری زباله انجام می‌دهیم.

فرهنگسازی در راستای تفکیک از مبدا زباله

طبق آمار سایت سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز میانگین روزانه پسماند شیراز ۹۴۵ تن، تعداد مخازن جمع آوری پسماند تر ۹۲۵ عدد و تعداد مخازن جمع آوری پسماند خشک ده هزار و ۳۸۶ عدد است. این مخازن در اکثر خیابانها و میادین شهر نصب شده اند و مردم میتوانند زباله های تفکیک شده خود را به این مخازن بیندازند.معاون اجرایی و خدمات شهری شهرداری شیراز در خصوص سرانه زباله در شیراز گفت: «اساس کار مدیریت پسماند ، فرهنگ سازی در راستای تفکیک از مبدا است که در این زمینه فعالیت‌های متعددی از برگزاری جشنواره تا پارچه‌نویسی و اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌ها انجام و منجر به کاهش تولید زباله در شیراز شد چنانکه سرانه زباله این شهردر سال ۸۵ بالای ۷۲۰ گرم بوده و اکنون به زیر ۷۰۰ گرم رسیده است».

رمضان امینی در مورد آنالیز زباله های شیراز افزود: «بنابر آنالیز فیزیکی انجام شده ۶۸ درصد پسماندهای شهر شیراز تر و ۳۲ درصد خشک است در خیلی کشورها این نسبت برعکس است.مصرف عمده مردم مواد آلی است که آب دارد و در این زمینه مدیریت پسماند به همکاری شهروندان وابسته است، چنانکه در طرح تفکیک از مبدا که مخازن و سبدهای ویژه توزیع شد تا جداسازی توسط شهروندان انجام و مشکل زباله دزدی و پاره کردن کیسه‌های زباله حل شود».

این مدیر شهری ادامه داد: «در این قضیه خط مقدم مردم هستند. عدم همکاری عده‌ای قلیل از شهروندان باعث می‌شود که برای زباله‌دزدها فضا ایجاد شود اما اینکه خودروهای حمل زباله به هر دلیل اعم از باز شدن کیسه و ... از حمل زباله استنکاف بورزند غیرقانونی است و مردم می‌توانند این موارد را به ۱۳۷ گزارش دهند».

امینی همچنین درباره خرید و فروش پسماندها گفت: بنابر قانون خریدوفروش، نقل‌ و انتقال، جابه‌جایی، تخلیه و دفع غیرمجاز پسماند ممنوع است و مرتکب برای بار نخست به ۵۰ هزار تومان تا ۱۰ میلیون تومان محکوم و در دفعات بعد ۲ تا چند برابر می‌شود و اگر خودروهای حمل زباله نیز در مراکز غیرمجاز تخلیه داشته باشند علاوه بر جریمه ۲ تا چند هفته توقیف می‌شوند.

نقش مردم در قطع زنجیره زباله دزدی

یکی از مهمترین عوامل در قطع زنجیره زباله دزدی در سطح شهر، مردم هستند. اگر شهروندان زباله‌های خشک خود را به درستی تفکیک کنند و تنها پسماند تر را درون زباله بریزند دیگر زباله دزدی به وجود نمی‌آید. وقتی مواد خشک با ارزش را در سطل زباله می‌ریزیم نمی‌توان انتظار داشت کسی آنها را برندارد. اگر جمع آوری زباله و تفکیک آن به شکلی صحیح انجام شود، چیزی برای دزدیدن وجود نخواهد داشت و به این ترتیب زباله دزدی نیز در سطح شهر کمتر میشود. همچنین رعايت نکردن الگوی صحيح مصرف کالاها و مواد غذايي از سوی بعضی از شهروندان و افزایش استفاده از کالاها و مواد بسته بندي، بر حجم زباله‌های توليد شده توسط آنها افزوده، که در نهایت این موضوع نیز موجب شده تا ميزان زباله‌های در دسترس زباله دزدها افزايش پيدا کند.

 به گفته رمضان امینی معاون اجرایی وخدمات شهری شهرداری شیراز، «در سطح شهر شیراز چندین ایستگاه خرید مواد بازیافتی استقرار یافته و تابلوهایی زده شده است. در این کانکس‌ها ترازو وجود دارد و قیمت به‌ طور دقیق اطلاع‌رسانی شده و به‌ جای پسماندهایی که مردم تحویل می‌دهند کالای بهداشتی یا وجه نقد به آنان ارائه می‌شود».

بنابراین شهروندان با تفکیک زباله های خود و گذاشتن آنها در مخازن مخصوص و یا تحویل زباله های خود به ایستگاههای خرید مواد بازیافتی، میتوانند نقشی پررنگ در قطع زنجیره زباله دزدی، کمک به حفظ سلامت عمومی جامعه، ایجاد بهره اقتصادی به وسیله بازیافت و حفظ محیط زیست داشته باشند.

بهینه سازی طرح تفکیک از مبدا

طرح تفکیک از مبدا زباله ها توسط شهروندان یکی از مهمترین قدمهای برداشته شده در راه کم کردن افراد زباله دزد است. افزایش همکاری مردم در این طرح شامل دو بخش ارتقا سطح آگاهی های عمومی (اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و زیست محیطی) و توسعه نگرش مصرف پایدار با کاهش تولید، استفاده مجدد و بازیافت میشود. تغییرعادات مردم و ترغیب آنها به مصرف سبز (مصرف محصولات دوستدار محیط زیست) یکی از عوامل موثر و مهم کم شدن زباله ها و استفاده بهینه از منابع است. همچنین ایجاد انگیزه های تشویقی در مردم با استفاده ازجشنواره هایی نظیر جشنواره بزرگ بازیافت که سال گذشته توسط سازمان پسماند برگزار شد، یکی دیگر از راههای جلب مشارکت مردم در زمینه تفکیک از مبدا زباله های خود است.

احمد اکنون گونی بر پشت از من دور میشود تا به مخزن و یا کیسه زباله بعدی برسد، زباله هایش را زیر و رو کند و چیزهای به قول خودش باارزش را بردارد و برود. پشت سر احمد چیزی جز زباله های پخش شده روی زمین و پاکبانی که میشتابد تا آنها را جمع کند خودنمایی نمیکند. / مهشید مظلوم - هفته نامه شهر راز

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
پرسش زد اسپم
کد زیر را وارد کنید.
CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.